تاکسی های برقی مسیر سبز با توقف طولانی

ورود تاکسی های برقی به ناوگان حمل و نقل عمومی تهران با هدف کاهش آلودگی هوا، کاهش مصرف سوخت و حرکت بسمت حمل و نقل پاک دنبال شده است؛ اما هم زمان با افزایش تعداد این خودرو ها، مبحث تأمین زیرساخت شارژ و دسترسی سهل رانندگان به جایگاه ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در یکی از سفرهای شهری، سوار یک تاکسی برقی شدم و در جریان گفت و گو با راننده، صحبت به وضعیت شارژ خودرو رسید. راننده از شرایط جایگاه های شارژ رضایت چندانی نداشت و می گفت برای هر بار شارژ باید حدود ۷ تا ۸ ساعت منتظر بماند؛ زمانیکه برای یک راننده تاکسی که درآمدش به میزان فعالیت روزانه وابسته است، قابل توجه است.
این راننده همینطور از هزینه شارژ خودرو با برق منزل گلایه داشت و معتقد بود شارژ خانگی هزینه سنگینی برایش بوجود می آورد. همین گفت و گوی کوتاه، این پرسش را مطرح می کند که آیا زیرساخت شارژ تهران به اندازه ورود تاکسی های برقی توسعه پیدا کرده است؟

تاکسی برقی؛ یک انتخاب برای کاهش آلودگی

تاکسی های برقی در صورت استفاده از برق تولیدشده از منابع کم آلاینده، ظرفیت قابل توجهی برای کاهش انتشار آلاینده ها در شهر دارند. حذف آلایندگی مستقیم اگزوز، کاهش صدای خودرو و کاهش وابستگی به بنزین از مهم ترین مزایایی است که برای توسعه حمل و نقل برقی مطرح می شود.
از سوی دیگر، خودرو های برقی ساختار فنی متفاوتی نسبت به خودرو های بنزینی دارند و موتور برقی قطعات متحرک کمتری دارد؛ موضوعی که می تواند در طولانی مدت به کاهش قسمتی از هزینه های نگهداری و تعمیرات منجر شود.
اما برای تاکسی، یک تفاوت اساسی وجود دارد؛ این خودرو بر خلاف خودروی شخصی، بخش بزرگی از روز را درحال فعالیت است و هر توقف طولانی می تواند به معنای کاهش زمان کار و درآمد راننده باشد.

جایگاه های شارژ درحال افزایش هستند

با وجود گلایه هایی که از جانب برخی رانندگان مطرح می شود، زیرساخت شارژ خودرو های برقی تهران نیز درحال توسعه است.
بر اساس گزارشات پخش شده، در اردیبهشت سال جاری تعداد شارژرهای سریع ناوگان برقی تهران به ۱۴۶ دستگاه رسیده بود.
همچنین در مردادماه، ایستگاه شارژ پایانه قیطریه به بهره برداری رسید. این ایستگاه دارای چهار شارژر سریع ۱۲۰ کیلوواتی و هشت نازل است و امکان شارژ هم زمان هشت خودرو را فراهم می آورد. این مجموعه همینطور به باتری ذخیره ساز و نیروگاه خورشیدی ۶۰ کیلوواتی مجهز شده است.
در همین طرح ها، پایانه جوانمرد نیز با ظرفیت چهار نازل و پایانه قیطریه با هشت نازل برای شارژ تاکسی های برقی مورد توجه قرار گرفته اند.
یکی از نکات مهم در شبکه شارژ تهران، استفاده مشترک برخی زیرساخت ها میان ناوگان برقی است.
بر اساس اعلام های انجام شده، امکان استفاده تاکسی های برقی از برخی ایستگاه های شارژ اتوبوسرانی نیز فراهم گشته است. این مورد از یک سو می تواند دسترسی تاکسی ها به زیرساخت شارژ را افزایش دهد، اما از طرفی، ظرفیت حقیقی این جایگاه ها و نحوه اولویت بندی خودرو ها اهمیت پیدا می کند.
در یکی از ایستگاه های یاد شده نیز ۱۶ استند شارژ ۱۲۰ کیلوواتی پیشبینی شده بود که براساس اعلام مسئولان، ظرفیت شارژ ۴۸ اتوبوس در ۹ ساعت و بیشتر از ۳۸۰ تاکسی در ساعات روز را دارد.
این اعداد نشان میدهد که مساله فقط «تعداد جایگاه» نیست؛ بلکه تعداد نازل ها، توان شارژ، مدت زمان اشغال هر شارژر و تعداد خودرو های رجوع کننده نیز در ظرفیت حقیقی شبکه تاثیر گذار است.

پایانه بعثت چه ظرفیتی دارد؟

در کنار ایستگاه های جدید، پایانه بعثت نیز از دیگر نقاط مورد استفاده برای شارژ ناوگان برقی است و بنا بر اعلام روابط عمومی تاکسیرانی، ظرفیت شارژ بیشتر از ۹۰۰ تاکسی در شبانه روز را دارد.
این ظرفیت ها در شرایطی مطرح می شود که تعداد تاکسی های برقی در تهران درحال افزایش است و درنتیجه، مدیریت ظرفیت جایگاه ها اهمیت بیشتری پیدا می کند.
در همین راستا، گزارشگر مهر مبحث تعداد جایگاه های فعال، ظرفیت شارژ، محل استقرار جایگاه ها، هزینه شارژ، وضعیت استفاده از شارژرهای اتوبوسرانی و برنامه توسعه زیرساخت شارژ تاکسی های برقی را از مسئولان مربوطه پیگیری کرده است.
اکبر اختیاری مدیرعامل شرکت کنترل ترافیک تهران در گفتگو باخبرنگار مهر اضافه کرد: حالا ایستگاه های شارژ برج میلاد، بعثت، تقی آباد، پایانه شرق جدید، قورخانه، هنگام شمالی، کیانشهر، هنگام جنوبی و پایانه قیطریه فعال می باشند و در مجموع تعداد شارژرهای پرقدرت ۱۲۰ کیلووات نصب شده در سطح شهر تهران به ۱۵۰ دستگاه رسیده است.
استندهای درنظر گرفته شده با توان های ۱۲۰ و ۲۴۰ کیلووات نصب می شوند که با استفاده از آنها، زمان شارژ برای تاکسی ها به ۴۵ دقیقه و برای اتوبوس ها به سه ساعت کاهش پیدا می کند.

برق خانه؛ گزینه ای که برای راننده همیشه به صرفه نیست

شارژ خانگی می تواند برای مالک خودروی شخصی یک گزینه مناسب باشد؛ به ویژه اگر خودرو شب ها در پارکینگ متوقف باشد و امکان شارژ طولانی مدت وجود داشته باشد.
اما وضعیت تاکسی متفاوت می باشد. تاکسی باید ساعتهای بیشتری فعالیت کند و میزان مصرف انرژی آن نیز به علت پیمایش بالا، بیشتر از یک خودروی شخصی است.
به همین دلیل، راننده ای که مجبور باشد بخش قابل توجهی از شارژ خودرو را در منزل انجام دهد، ممکنست با هزینه ای مواجه شود که از نظر اقتصادی برایش مطلوب نباشد.
در اینجا بحث تعرفه برق، هزینه حقیقی هر بار شارژ، میزان پیمایش خودرو و حمایت های احتمالی از رانندگان اهمیت پیدا می کند.

آیا خودرو های برقی برای راننده صرفه اقتصادی دارند؟

برای بررسی اقتصادی تاکسی برقی نمی توان فقط قیمت خودرو یا هزینه بنزین را مقایسه کرد. باید مجموعه ای از هزینه ها در کنار یکدیگر قرار بگیرد؛ همچون هزینه برق، زمان صرف شده برای شارژ، هزینه تعمیر و نگهداری، میزان پیمایش روزانه و درآمد از دست رفته در زمان توقف.
به عبارت دیگر، اگر خودروی برقی هزینه انرژی کمتری داشته باشد اما راننده مجبور شود چند ساعت از روز را در صف شارژ بگذراند، قسمتی از این صرفه جویی ممکنست بوسیله کاهش زمان فعالیت جبران شود.
بنابراین یکی از مهم ترین فاکتورها برای ارزیابی موفقیت طرح، میزان رضایت و صرفه اقتصادی آن برای راننده است.

مسئله فقط تعداد خودرو نیست

برقی سازی ناوگان حمل و نقل عمومی را نمی توان تنها با تعداد خودرو های تحویل شده سنجید. یک زنجیره کامل باید هم زمان توسعه پیدا کند؛ خودرو، جایگاه شارژ، شبکه برق، دسترسی راننده، سرعت شارژ و مدل اقتصادی استفاده از خودرو.
هرچه تعداد تاکسی های برقی افزایش پیدا کند، نیاز به جایگاه های بیشتر و البته شارژرهای سریع تر نیز بیشتر می شود.
از سوی دیگر، پراکندگی جایگاه ها در سطح شهر نیز اهمیت دارد. جایگاهی که ظرفیت بالایی دارد اما از مسیرهای اصلی فعالیت تاکسی ها فاصله بسیاری دارد، الزاماً برای همه رانندگان قابل استفاده نیست.
در نهایت، تاکسی برقی می تواند یکی از راهکارهای کاهش آلودگی هوای تهران و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی باشد، اما موفقیت این طرح فقط به ورود خودرو های جدید وابسته نیست.
برای راننده، خودروی برقی زمانی می تواند به یک انتخاب موفق تبدیل گردد که شارژ آن سریع، در دسترس و از نظر اقتصادی قابل قبول باشد؛ چونکه در تاکسیرانی، هر ساعت توقف، تنها یک زمان انتظار نیست، بلکه می تواند قسمتی از زمان کاری و درآمد راننده باشد.
بنابراین در راه برقی سازی تاکسیرانی تهران، همان اندازه که تعداد خودرو های برقی اهمیت دارد، تعداد، ظرفیت و کیفیت عملکرد جایگاه های شارژ نیز باید همپای آن توسعه پیدا کند.